Oneerlijke discussiemethoden

 

1. Iemand in een extreme hoek dringen

 

a. Door hem heftig emotioneel te bestrijden.

b. Door hem meer in de schoenen te schuiven, dan hij beweerd heeft.

c. Door uit zijn stelling gevolgen te trekken, die er helemaal niet uit hoeven voort te vloeien.

 

2. Afleidingsmanoeuvres

 

a. Door de discussie ongemerkt naar een ander terrein te verleggen.

b. Door met veel lawaai een aanval te lanceren op één zwak argument.

c. Door een niet terzake doende tegenargument aan te halen.

d. Door de spreker te overbluffen met bvb. geleerde taal, behaalde diploma's, enz.

 

3. Suggestieve methodes

 

Volgens prof. Van Hoesel zijn er vnl. drie manieren om iemand tot het aanvaarden van onze mening te brengen, nl. door iemand te dwingen, te overreden of te overtuigen.  Het laatste gebeurt met eerlijke argumenten.  Het overreden gebeurt door middel van suggestie:

 

a. Door termen te gebruiken met tendentieuze gevoelswaarde

vb. Mof i.p.v. Duitser, zuiplap i.p.v. alcoholverslaafde, "dames" en "heren" als opschrift op de toiletten voor het hoger kaderpersoneel en "vrouwen" en "mannen" voor het lager kader.

 

b. Door het uitbuiten van bepaalde denkgewoontes

De spreker maakt hier handig gebruik van bepaalde bij de toehoorders bestaande vooroordelen, veralgemeningen, enz.

 

c. Door de analogie-redenering

Er wordt hier misbruik gemaakt van een vergelijking tussen twee zaken die wel overeenkomsten vertonen maar waarbij de verschillen even over het hoofd gezien worden.

vb. een mens met een machine of een computer vergelijken.

Ik citeer een voorbeeld omdat het zo prachtig is:

'In een inleiding die een drankbestrijder voor een groep Achterhoekse boeren hield, was één van zijn stellingen geweest, dat de alcohol niet alleen op de geest, maar ook op het lichaam een vernietigende uitwerking heeft.  Om zijn betoog kracht bij te zetten liet hij een pier in een glas jenever vallen en inderdaad, het resultaat was overtuigend: na enige krampachtige bewegingen van het beestje werd het iedereen duidelijk, waar de uitdrukking "zo dood als een pier" vandaan komt.  "Duidelijker", zo vervolgde de spreker "kan ik u de verderfelijke werking van de alcohol niet demonstreren".  Hoewel het gros van deze boeren zichtbaar onder de indruk was, stapte één van hen echter onverstoorbaar naar voren, greep het glas jenever resoluut beet en dronk het in één forse teug leeg.  "Ja, ziet u", zo wendde hij zich tot de onthutste spreker, "ik heb ook zo'n last van wormen!". [1]

 

d. Door suggestieve technieken

vb. het steeds weer herhalen van beweringen ev. in ietwat andere bewoordingen; door een overtuigde, zelfbewuste wijze van spreken; door zijn prestige of autoriteit in een vakgebied te gebruiken op terreinen waar men die niet heeft; door suggestieve vragen (Vb. "je hebt het zeker wel begrepen?").

 

e. Door iemand voor een schijnbaar dilemma te plaatsen

Men probeert iemand te laten kiezen tussen twee alternatieven terwijl er in feite nog heel wat andere mogelijkheden zijn.

vb. je bent normaal of abnormaal, je bent ziek of niet ziek.

 

f. Door een valse paradox te lanceren

vb. er is soms veel verstand nodig om iets onbegrijpelijk te vinden, uiterlijk heftig weigeren betekent vaak innerlijk accepteren, blaffende honden bijten niet.

 

g. Op de man spelen

Als men het niet kan redden met redelijke argumenten dan maar iemand persoonlijk aanvallen.

 

h. Oudemannenhuis-discussie

Hierbij luistert de ene niet naar de andere, maar herhaalt en verdedigt gewoon zijn eigen argumenten zonder in te gaan op die van de ander.

 

 

 

Fouten bij het begrijpen en oordelen van anderen

 

1. Te snel oordelen op basis van onvoldoende aanwijzingen.

2. Geen rekening houden met de totaalstructuur.

vb. als twee personen hetzelfde gedrag vertonen, dan kan dit om verschillende reden zijn.

3. Geen rekening houden met iemands levensfase die een gedrag kan verklaren.

4. Oordelen op emotionele, subjectieve basis in plaats van te steunen op objectieve gegevens.

vb.een taxi-chauffeur weigerde de zanger Lenny Kravitz mee te nemen in zijn auto omdat hij blijkbaar dacht dat alle negers criminelen zijn; dit was de inspiratie voor Kravitz' bekend lied "Mr. Cabdriver".

5. Veralgemenen op grond van vergelijking met gekende personen.

6. Het halo-effect: uitgaande van een goede eigenschap iemand ook andere goede eigenschappen toekennen.  Bij het horn-effect geldt hetzelfde voor een slechte eigenschap.

7. Eigen kenmerken of motieven toekennen aan anderen (projectie).

8. Het niet opmerken van verborgen eigenschappen.

9. Over het hoofd zien van onbewuste motieven van een gedrag.

 

 

Bron:

 

Van Hoesel, A.F.G., Zindelijk denken, Nelissen, Bloemendaal, 1973

Van Hoesel, A.F.G., Zindelijk oordelen, Nelissen, Bloemendaal, 1974