Reply to this topicStart new topic
> Vignettering, Oorzaken en oplossingen
Lindolfi
plaatsen Nov 19 2005, 11:27 PM
Bericht #1


Beheerder
******

Groep: Beheerder
Berichten: 6802
Sinds: 17-November 05
Van: Groningen
Gebruiker Nr.: 2



Vignettering is het donker worden van hoeken op een foto. Dat kan komen door

1) een zonnekap die in de weg zit door fout gebruik
2) een filter dat te dik is of het gebruik van meerdere filters
3) sterke groothoek lens
4) te scherpe hoek van inval van stralen voor een digitale chip

Oorzaken 1) en 2) zijn eenvoudig op te lossen. Bij oorzaak 2) kan een "slimline" filter de oplossing zijn of de situatie vereenvoudigen tot slechts 1 filter. Een sterke groothoek lens heeft altijd vignettering, maar niet elk lensontwerp heeft er evenveel last van. Als een ruwe regel is de vignettering gelijk aan de cosinus van de hoek van de stralen tot de macht 4. In de praktijk betekent dat je 2 stops lichtverlies hebt bij een 20 mm lens op kleinbeeld. Dat is veel en het geeft de karakteristieke lichte vlek in het midden van het beeld, vooral op dia materiaal en bij sommige digitale media.

Er zijn 2 oplossingen voor geval 3):

a ) een center filter bij de opname. Dat is een filter dat donkerder gemaakt is in het midden (2 stops verlies) en geleidelijk lichter wordt naar de rand toe. Deze filters zijn erg duur maar doen hun werk goed.

b ) een photoshop action om het helderheidsverschil op te heffen.

Die photoshop bewerking (samen te vatten in een action) ziet er als volgt uit:

i) Maak een Adjustment Laag (zwart/wit symbooltje onderin het laag popup menu)
ii) Kies Curves en blend mode Luminosity
iii) Trek de curve op zodat de hoeken ongeveer gelijk worden aan het origineel in het midden wat betreft helderheid
iv) Kies mask channel (alt click op de adjustment laag). Zet een circulaire gegradeerde fill hierin van zwart midden naar wit rand met de gradient tool
v) Stel Luminosity bij totdat de vignetttering vrijwel helemaal verdwenen is en het midden van de foto gelijk aan het origineel

Voor geval 4) (de scherpe hoek van stralen bij een chip) kan die photoshop action ook nuttig zijn, maar meestal treden er ook andere problemen op zoals kleurverschillen en die dienen dan ook weggewerkt te worden in een samenvattende action.

Als vuistregel voor kleinbeeld is dat er correctie nodig is voor brandpuntsafstanden korter dan 20 mm. Voor APS-C camera's (prosumer digi reflex) geldt een brandpuntsafstand van 12 mm.

Hier nog een lijstje met lichtafval in stops voor lenzen gebruikt bij kleinbeeld:

12mm 4.2
15mm 3.2
21mm 2.1
35mm 0.9
75mm 0.2
135mm 0.1

Ter illustratie het gebruik van een center filter op een 12mm Heliar ultragroothoeklens op een M6 kleinbeeldcamera. Het centerfilter moet groot genoeg zijn om zelf geen vignettering te veroorzaken (hier 90 mm doorsnede terwijl het lensje zelf een doorsnede heeft van 45 mm)

user posted image

(status van dit artikeltje: een eerste opzet, klaar voor verheldering, aanvulling en/of verbetering)
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post
Wenkus
plaatsen Nov 22 2005, 01:18 AM
Bericht #2


Ongeregistreerd









Hallo Lindolfi,

Mooie aanzet met veel informatie die je niet zomaar elders vindt.
Ik heb een aanvulling en 2 opmerkingen over wat me niet duidelijk is.

Allereerst wordt vignettering hier alleen gepresenteerd als een probleem wat je kunt tegenkomen en verhelpen of voorkomen.

Maar vignettering was zowel vroeger als nu ook iets wat mensen juist WILDEN.

VROEGER:
In mijn onvolprezen voorganger van Fotopedia, Elseviers foto- en filmencyclopedie (ik heb een exemplaar uit 1971 en een uit 1981; thans alleen maar via antiquariaten of veilingsites te vinden) lees ik dat een VIGNET een rechthoek van karton of zink is met een elliptische opening, zodat bij het afdrukken van bv. een portret de achtergrond geleidelijk wit wordt.
Dit is dus een bewust aangebrachte vignettering die begin vorige eeuw heel populair was.
THANS:
Tegenwoordig wordt vignettering ook wel als term gebruikt tijdens het photoshoppen: door het benadrukken van het centrum en het tegenhouden van de delen daaromheen (vooral dus de hoeken) kunnen sommige foto's behoorlijk opknappen. Ook hier is dus sprake van GEWENSTE vignettering.

Maar nu dan de vignettering als probleem.

[1] Mijn encyclopedie meldt dat diafragmeren, ofwel een kleinere opening organiseren, het probleem zou verminderen. Dat zou wel eens goed kunnen.
[2] Onduidelijk is natuurlijk jouw cosinus tot de macht 4 verhaal. Zonder verwijzing of afleiding kan ik daar niet veel mee.
[3] Lichtafval in stops: eveneens ongetwijfeld correct, maar zonder verwijzing of afleiding leg ik dat soort dingen naast me neer.

Getallen zonder verwijzing of afleiding zouden eigenlijk niet moeten mogen.
In "mijn" encyclopedie staat bijvoorbeeld dat bij zwart-wit opnames de vignettering 50% en dus toelaatbaar is. Bij kleur is dat kritischer: 15-25% , maar ik begrijp absoluut niet waar men op doelt.

[De technische aspecten van fotografie, en zeker het optica-deel daarvan, is natuurlijk behoorlijk complex. Het zal dus steeds een afweging blijven tussen: hoe zit het allemaal echt en: hoe leg ik het de gebruiker zo kort mogelijk uit. Zoals je weet wil ik nog steeds weten hoe het allemaal echt zit. Maar ja, de tijd ontbreekt me colleges optica te gaan volgen. Dus ook voor mij is het een compromis.]

Wenkus
Go to the top of the page
+Quote Post
Lindolfi
plaatsen Nov 26 2005, 01:13 PM
Bericht #3


Beheerder
******

Groep: Beheerder
Berichten: 6802
Sinds: 17-November 05
Van: Groningen
Gebruiker Nr.: 2



Er zal een keurige uitleg volgen over de cosinus tot de vierde macht regel en kanttekeningen over afzijkingen vqn die regel (pardon, hier in Frankrijk zit de z op de plaats van de w en de q op de plaats vqn de a)
Inderdaad helpt diafragmeren, maar het helpt maar voor een deel, ook dat zal uitgelegd worden.

Ook zullen foto,s geplaatst worden als voorbeelden.

User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post
Ricky
plaatsen Nov 27 2005, 03:07 AM
Bericht #4


Ongeregistreerd









QUOTE (Lindolfi @ Sat 26 November 2005, 12:13)
Er zal een keurige uitleg volgen over de cosinus tot de vierde macht regel en kanttekeningen over afzijkingen vqn die regel ............

Okee, fijn. Als ik die uitleg kan volgen zal ik misschien die regel niet afzijken. biggrin.gif
Go to the top of the page
+Quote Post
Lindolfi
plaatsen Nov 28 2005, 09:14 PM
Bericht #5


Beheerder
******

Groep: Beheerder
Berichten: 6802
Sinds: 17-November 05
Van: Groningen
Gebruiker Nr.: 2



Goed er is een uitleg gegroeid in de fotopedia van de regel van cosinus tot de vierde macht bij vignettering, zie hier.

Er wordt een formule gegeven voor de lichtafval in de hoek van een beeld.

Ook wordt de overgang van licht naar stops uitgelegd in een apart hoofdstukje.

Er is wel enig wiskundige kennis nodig, zoals wat is een cosinus en wat is een tangens, maar dat is hier te vinden.

User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post

Reply to this topicStart new topic
1 Gebruiker(s) lezen dit onderwerp (1 Gasten en 0 Anonieme gebruikers)
0 Gebruikers:

 

Skinned by Lindolfi
IPS Driver Error  

There appears to be an error with the database.
You can try to refresh the page by clicking here.

Error Returned

We apologise for any inconvenience